पृष्ठे

गच्छ सूकर,भद्रं ते,वद ’सिंहो मया हत:’।
पण्डिता एव जानन्ति सिंहसूकयोर्‌ बल‍म्‌॥

- हे डुकरा,चालता हो, तुझे कल्याण असो."मी सिंह मारला" असे तू खुशाल सांग. (प्रत्यक्षात) सिंह आणि डुक्कर यांचे बळ किती हे सूज्ञ माणसे जाणतातच.
पिता रत्नाकरोर्यस्य लक्ष्मीर्यस्य सहोदरी I
शंखो रोदिति भिक्षार्थे फलम् भाग्यानुसारत: II

- ज्याचा पिता रत्नाकर (खूप रत्ने असलेला म्हणजेच समुद्र) आहे आणि लक्ष्मी ज्याची बहीण आहे अशा शंखाला (शंख आणि लक्ष्मी हे दोघेही समुद्रातून उत्पन्न झाले अशी एक पौराणिक कथा आहे) मात्र भिक्षा मागत रडावे लागते , म्हणजेच शेवटी प्रत्येकाला आपल्या भाग्याप्रमाणे (कर्माप्रमाणे) फळ मिळते (जन्माप्रमाणे नाही).
गजभुजङ्गमयोरपि बन्धनं शशिदिवाकरयोर्ग्रहपीडनम्।
मतिमताञ्च विलोक्य दरिद्रतां, विधिरहो बलवानिति मे मति:II

- हत्तीला सापासारखा लहान प्राणी बांधून ठेवू शकतो (त्रास देऊ शकतो), सूर्य आणि चंद्राला ग्रह त्रास देतात (राहू आणि केतू या ग्रहांमुळे सूर्य आणि चंद्राला ग्रहण लागतं अशी समजूत होती).अशा बलवान समजल्या जाणाऱ्या लोकांच्या ठिकाणी असलेली ही गरिबी (किंवा कमजोरी) पाहून शेवटी नशीब हेच सर्वात बलवान आहे असं मला वाटतं.(थोडक्यात, आपल्या शक्तीचा कोणीही गर्व करू नये कारण इतक्या बलवान समजल्या जाणाऱ्या लोकांचे देखील नशीबापुढे काही चालत नाही)
विधिरेव विशेष गर्हणीय: करट त्वं रट कस्तवापराध:|
सहकारतरौ चकार यस्ते सहवासं सरलेन कोकिलेन||

- हे कावळ्या,आंब्याच्या झाडावर एका गोड आवाजाच्या कोकीळ पक्ष्याबरोबर राहूनही तू वाईट आवाजातच ओरडतोस यात तुझा काहीच अपराध नाही...ह्यात दोष नियतीचा आहे.(कारण कावळ्याचा आवाज मुळातच चांगला नसतो) म्हणजेच जी गोष्ट तुमच्याजवळ मुळातच नाही,ती गोष्ट फक्त ज्यांच्या जवळ ती आहे त्यांच्या बरोबर राहून मिळवता येत नाही.
सुखं वा यदि वा दु:खं, प्रियं वा यदि वा अप्रियम्‌ ।
प्राप्तं प्राप्तम्‌ उपासीत हृदयेन अपराजित: ॥

- सुख किंवा दु:ख ,प्रिय किंवा अप्रिय ,जे जे आपणास प्राप्त होईल ते ते सर्व मनाने खचून न जाता भोगावे.
जातस्य हि धृवो मृत्यू: धृवं जन्म मृतस्य च ।
तस्मादपरिहार्यार्थे न त्वं शोचितुमर्हसि ॥

- जो जन्मला त्याचा मृत्यू निश्चित आहे आणि जो मृत्यू पावला आहे त्याचा (पुन्हा) जन्मदेखील निश्चितच आहे.म्हणून (मृत्यूसारख्या) अटळ अशा गोष्टीबद्दल शोक करणे योग्य नाही.
तावत्‌ प्रीतिर्भवेत्‌‌‍ लोके यावद्‌ दानं प्रदीयते ।
वत्स: क्षीरक्षयं दृष्ट्वा परित्यजति मातरम्‌ ॥

-या जगात जोवर आपण कोणाला काही देत असतो तोवरच त्यांना आपण आवडतो आणि त्यांचे आपल्यावर प्रेम असते.गाईचे दूध यायचे कमी झाले की वासरु तिला टाकून तिच्यापासून दूर जाते.