पृष्ठे

गते शोको न कर्तव्यो भविष्यं नैव चिंतयेत्।
वर्तमानेन कालेन वर्तयन्ति विचक्षणाः ||

- गेलेल्याचे दुखः करीत नाहीत आणि भविष्याची चिंता करीत नाहीत. बुद्धीमान लोक वर्तमानकाळात रहातात.
चिन्तनीया हि विपदां आदादेव प्रतिक्रिया |
न कूपखननं युक्तं प्रदीप्ते वह्निना गृहे ||

- संकट आल्यावर करावयाच्या उपाययोजनेचा आधीच विचार करून ठेवला पाहिजे. घराला आग लागल्यावर पाण्यासाठी विहीर खणायला घेणे योग्य नाही.
नरनारीसमुत्पन्ना सा स्त्री देहविवर्जिता |
अमुखी कुरुते शब्दं जातमात्रा विनश्यति ||

- स्त्री आणि पुरुष यापासून तिची उत्पत्ती झाली असून त्या स्त्रीला देह नाही . तोंड नसूनही ती आवाज करते आणि जन्माला येताच नाश पावते ।

कोड्याचे उत्तर? - चुटकी- अंगठा (पुरुष) व मध्यमा (मधले बोट - स्त्री) यापासून चुटकी निर्माण होते. तिला स्त्रीदेह तर नसतोच पण तोंड नसूनही आवाज करते. तसेच वाजविल्या वाजविल्या संपते (एकावेळेस एकदाच वाजविता येते)
पुनर्वित्तं पुनर्मित्रं पुनर्भाया पुनर्मही |
एतत् सर्वं पुनर्लभ्यं न शरीरं पुनः पुनः ||

- गेलेला पैसा, गेलेले मित्र, गेलेली बायको किंवा जमीन (जागा) हे सर्व परत मिळू शकते. पण एकदा गेलेले शरीर मात्र परत मिळत नाही.
यथैकेन न हस्तेन तालिका सम्प्रपद्यते |
तथोद्यमपरित्यक्तं कर्म नोत्पादयेत् फलम् ||

- जसे एका हाताने टाळी वाजत नाही तसेच उद्योग न करता केवळ कर्माच्या (नशिबाच्या) जोरावर फळ मिळत नाही.
वातोल्लासितकल्लोल धिक् ते सागरगर्जनम् |
यस्य तीरे तृषाक्रान्तः पान्थः पृच्छति वापिकम् ||

- वार्यामुळे ज्यावर पाण्याच्या लाटा उसळत आहेत आणि तरीही ज्याच्या किनार्यावर तहानलेले प्रवासी विहिरीची चौकशी करतात अशा समुद्रा, तुझा धिक्कार असो.
घृष्टं घृष्टं पुनरपि पुनश्चन्दनं चारुगन्धम्
छिन्नं छिन्नं पुनरपि पुनः स्वादु चैवेक्षुकाण्डम् |
दग्धं दग्धं पुनरपि पुनः काञ्चनं कान्तवर्णम्
प्राणान्तेऽपि प्रकृतिविकृतिर्जायते नोत्तमानाम् ||

- चंदन पुन्हा पुन्हा कितीही वेळा उगाळले तरी सुवासच पसरविते , उसाचे कितीही बारीक बारीक तुकडे केले तरी तो गोडच लागतो, सोने आगीत कितीही वेळा जाळले तरी ते झळाळूनच उठते. कठीण परिस्थितीतदेखील उत्तम लोकांचे गुणधर्म बदलत नाहीत.